Ο οδηγός σου στον κόσμο των επενδύσεων.
Ο οδηγός σου στον κόσμο των επενδύσεων.
5 Μαρτίου 2026
Τα Ομόλογα Ελληνικού Δημοσίου (ΟΕΔ) αποτελούν διαπραγματεύσιμους χρεωστικούς τίτλους με εκδότη και εγγυητή το Ελληνικό Δημόσιο. Η αγορά τους δεν λειτουργεί όπως μια απλή τραπεζική κατάθεση, καθώς απαιτεί υποδομή θεματοφυλακής τίτλων, διαδικασία εντολών και κατανόηση του τρόπου διακανονισμού. Στην πράξη, η απόκτηση ΟΕΔ πραγματοποιείται κυρίως μέσω τραπεζών και χρηματιστηριακών εταιρειών, είτε κατά την έκδοση (πρωτογενής αγορά) είτε μετά την έκδοση (δευτερογενής αγορά). Το κείμενο που ακολουθεί εστιάζει αποκλειστικά στο “πώς αγοράζονται” τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου, με έμφαση στα βήματα, στα έγγραφα/λογαριασμούς που απαιτούνται και στα σημεία που επηρεάζουν την ομαλή εκτέλεση μιας εντολής.
Η αγορά ομολόγου σημαίνει απόκτηση τίτλου και καταχώριση της κατοχής σε σύστημα θεματοφυλακής. Δεν πρόκειται για άυλο “ποσό” σε λογαριασμό, αλλά για θέση σε συγκεκριμένη έκδοση με μοναδικό αναγνωριστικό (ISIN), ημερομηνία λήξης και όρους κουπονιού. Για να πραγματοποιηθεί η συναλλαγή απαιτούνται: α) κανάλι πρόσβασης σε αγορά σταθερού εισοδήματος, β) λογαριασμός τίτλων/θεματοφυλακή, γ) λογαριασμός μετρητών για διακανονισμό.
Τα περισσότερα ΟΕΔ διαπραγματεύονται σε τιμές ως ποσοστό της ονομαστικής αξίας. Συνεπώς, η εντολή αγοράς εκφράζεται συχνά σε ονομαστική αξία (π.χ. €10.000 ονομαστική) και εκτελείται σε συγκεκριμένη τιμή ή σε τρέχουσες τιμές αγοράς, ανάλογα με το είδος εντολής που υποστηρίζει ο πάροχος.
Πρωτογενής αγορά σημαίνει συμμετοχή σε νέα έκδοση του Ελληνικού Δημοσίου. Το πλαίσιο πρόσβασης ιδιωτών εξαρτάται από τους όρους της κάθε έκδοσης και από το πώς συμμετέχει η τράπεζα/χρηματιστηριακή (ως μέλος που συγκεντρώνει εντολές πελατών ή ως διαμεσολαβητής). Όταν υπάρχει δυνατότητα λιανικής συμμετοχής, η διαδικασία συνήθως περιλαμβάνει προθεσμία υποβολής εντολών, ελάχιστο ποσό συμμετοχής και τελική κατανομή.
Δευτερογενής αγορά σημαίνει αγορά υφιστάμενου ΟΕΔ που ήδη κυκλοφορεί. Αυτό αποτελεί και τον συνηθέστερο τρόπο για να επιλεγεί συγκεκριμένη λήξη ή να πραγματοποιηθεί αγορά σε χρόνο που δεν συμπίπτει με νέα έκδοση. Η τιμή διαμορφώνεται καθημερινά και η εκτέλεση γίνεται με βάση την προσφορά και τη ζήτηση, μέσω του παρόχου (τράπεζα ή χρηματιστηριακή) και των αντίστοιχων αγορών/συστημάτων που χρησιμοποιεί.
Στην ελληνική αγορά, ο πρακτικός τρόπος απόκτησης ΟΕΔ για ιδιώτες και επιχειρήσεις περνά κυρίως από:
Ανεξάρτητα από το κανάλι, η αγορά ομολόγων θεωρείται παροχή επενδυτικής υπηρεσίας και συνδέεται με διαδικασίες συμμόρφωσης, όπως αξιολόγηση καταλληλότητας και τεκμηρίωση στοιχείων πελάτη.
Μια σύντομη μηνιαία ενημέρωση με τις σημαντικές εξελίξεις για τις επενδύσεις στην Ελλάδα και τον Κόσμο, ώστε να παραμένετε ενημερωμένοι χωρίς περιττές πληροφορίες.
Για να μπορέσει να εκτελεστεί αγορά ΟΕΔ, απαιτούνται συνήθως τα παρακάτω:
Στην πράξη, η “υποδομή” αυτή καθορίζει και το πόσο γρήγορα μπορεί να εκτελεστεί μια εντολή. Αν λείπει οποιοδήποτε τμήμα (π.χ. μη ενεργός custody ή μη διαθέσιμα κεφάλαια στον σωστό λογαριασμό), η συναλλαγή καθυστερεί ή απορρίπτεται.
Η επιλογή ΟΕΔ γίνεται με βάση συγκεκριμένα στοιχεία της έκδοσης. Στις πλατφόρμες και στις αναφορές τίτλων, συνήθως εμφανίζονται:
Η πρακτική προσέγγιση που ακολουθείται συχνά στην επιλογή είναι να ξεκινά η αναζήτηση από τη λήξη (χρονικός ορίζοντας), στη συνέχεια να ελέγχεται η δομή κουπονιού (ταμειακές ροές) και να εξετάζονται τα στοιχεία συναλλαγής (διαθεσιμότητα, spreads, ύψος προμηθειών).
Οι εντολές αγοράς ομολόγων συνδέονται με την τιμολόγηση ως ποσοστό της ονομαστικής αξίας. Η συναλλαγή μπορεί να εκτελεστεί:
Παράλληλα, η ποσότητα εκφράζεται συχνά σε ονομαστική αξία. Για παράδειγμα, εντολή για €10.000 ονομαστική εκτελείται στην τιμή που αντιστοιχεί σε ποσοστό του 100, με το τελικό ποσό να προκύπτει από την τιμή διαπραγμάτευσης, τους δεδουλευμένους τόκους και τις προμήθειες.
Το ποσό που χρεώνεται δεν ισούται πάντα με “τιμή × ονομαστική”. Σε τίτλους με κουπόνι, προστίθενται οι δεδουλευμένοι τόκοι, δηλαδή ο τόκος που έχει “συσσωρευτεί” από την τελευταία πληρωμή κουπονιού έως την ημερομηνία διακανονισμού. Ο αγοραστής καταβάλλει τον δεδουλευμένο τόκο στον πωλητή και στη συνέχεια εισπράττει το επόμενο πλήρες κουπόνι στην επόμενη ημερομηνία πληρωμής.
Με απλά λόγια, ο διακανονισμός συχνά περιλαμβάνει:
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πάροχος εμφανίζει ήδη το “τελικό ποσό διακανονισμού” (dirty price) ώστε να είναι σαφές το κεφάλαιο που απαιτείται.
Μετά την εκτέλεση, ο τίτλος καταχωρίζεται στον λογαριασμό τίτλων. Από εκεί και πέρα, ο θεματοφύλακας/πάροχος συνήθως αναλαμβάνει:
Σε περίπτωση πώλησης πριν τη λήξη, απαιτείται νέα εντολή πώλησης στη δευτερογενή αγορά. Η τελική εκκαθάριση περιλαμβάνει τιμή πώλησης, δεδουλευμένους τόκους (ανάλογα με την ημερομηνία), και τις αντίστοιχες προμήθειες.
Η διαδικασία αγοράς ομολόγων συχνά εμφανίζει “τεχνικά” σημεία που επηρεάζουν το αποτέλεσμα, ανεξάρτητα από την επενδυτική επιλογή:
Πριν καταχωριστεί εντολή, συχνά ελέγχονται τα εξής λειτουργικά σημεία:
Αυτά τα βήματα δεν αφορούν την “πρόβλεψη” της αγοράς, αλλά τη διασφάλιση ότι η συναλλαγή θα εκτελεστεί και θα εκκαθαριστεί χωρίς λειτουργικά εμπόδια.
Παρότι το παρόν κείμενο εστιάζει στα ΟΕΔ, στην πράξη συχνά εξετάζονται παράλληλα και τα Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Δημοσίου (ΕΓΕΔ). Η διαδικασία πρόσβασης μέσω τράπεζας μπορεί να μοιάζει, όμως η δομή των τίτλων διαφέρει, καθώς τα έντοκα συνδέονται συνήθως με τιμολόγηση μέσω έκπτωσης και με διάρκεια μικρότερη του έτους. Αυτό επηρεάζει την καταχώριση των όρων της συναλλαγής, αλλά όχι την ανάγκη για θεματοφυλακή και διακανονισμό.
Η αγορά ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου πραγματοποιείται κατά βάση μέσω οργανωμένης διαδικασίας εντολών, θεματοφυλακής και διακανονισμού. Η πρωτογενής αγορά εξαρτάται από τις εκδόσεις και τους όρους συμμετοχής, ενώ η δευτερογενής αγορά αποτελεί το συνηθέστερο κανάλι για επιλογή συγκεκριμένης σειράς. Η ομαλή εκτέλεση μιας αγοράς στηρίζεται στο να έχουν ολοκληρωθεί οι λογαριασμοί custody και οι διαδικασίες επενδυτικών υπηρεσιών, καθώς και στο να κατανοείται τι περιλαμβάνει το τελικό ποσό διακανονισμού. Με αυτό το πλαίσιο, η διαδικασία αγοράς γίνεται σαφής ως ακολουθία βημάτων και όχι ως “απλή μεταφορά χρημάτων”, κάτι που αντανακλά τη φύση των διαπραγματεύσιμων τίτλων σταθερού εισοδήματος.